HZ. ÂDEM’İN YARATILIŞ HABERİ
İnsanın yaratılışı ile ilgili İLK HABER; Allah-u Teâlâ’nın meleklere hitabında geçen ayetlerle başlar. Son Elçi Hz. Muhammed (sav)’e indirilen, yaratılışla ilgili gelen ilk ayetler; Allah’ın “MELEKLERE BEN ÇAMURDAN BİR BEŞER YARATACAĞIM” diye haber verdiği ilahî vahiylerdir.
Mekke döneminin 4. yılında inen Hicr Suresi’nin 28-31. ayetleri ve Mekke döneminin 5. yılında nazil olan Sâd Suresi’nin 71-74. ayetleri; insanın yaratdılacağı ile ilgili eş anlamlı ilk ayetler dir. Bu ayetlerin anlamlarını düşünce dünyamıza hâkim kılmaya çalışmak her mümine yüklenmiş bir görevdir.
İKİNCİ HABER ise; Medine döneminin 1. ve 2. yıllarında nazil olan Bakara Suresi’nin 31-33. ayetleri dir. “MELEKLERE, BEN YERYÜZÜNDE BİR HALİFE YAPACAĞIM” diye başlayan bu ayetlerde ifade edilen, insanın halife yapılacağı haberidir. Allah, yarattığı insanın, insan olarak yeryüzünde nasıl çoğalacağını, özelliklerinin neler olacağını yine meleklerle konuşması üzerinden bu ayetlerle bize haber vermektedir. İnsanın yeryüzünde halife olması konusu, insanlığın inşasında en temel ve en önemli konudur. İnsanlığın tümü bu kelimenin anlamında şekillenmekte, tüm dünya düzenleri istisnasız bu kelimeyle kurulmakta veya yıkılmaktadır. Bu nedenle derinlemesine inceleyip açıklamaya çalışacağız. Hazırsanız buyurun, yaratılma ve halife olmayla ilgili ayetlere bakalım.
İLK HABER:
وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي خَالِقٌ بَشَرًا مِّن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ (٢٨) فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِينَ (٢٩) فَسَجَدَ الْمَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ (٣٠) إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَىٰ أَن يَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ (٣١)
Hicr Suresi; 28-31. Ayetler
Adem (a.s.)'i yaratacağını Allah-u Teâlâ İLK ÖNCE meleklere haber vermiştir.
“Hani Rabbin meleklere, ‘Ben kuru bir çamurdan, şekil verilmiş balçıktan bir insan yaratacağım. Onu düzenleyip içine ruhumdan üflediğim zaman onun için hemen saygı ile eğilin (onu kabüllenin ve ona saygı duyun)’ demişti. Bunun üzerine bütün melekler hep birlikte secdeye vardılar (onun yaratılacağı haberini kabullendiler), İblis hariç. O, secde edenlerle beraber olmadı.”(Hicr, 28-31)
İnsanlık, kendi yaratılış serüvenini Allah-u Teâlâ’nın meleklere verdiği bu haber üzerinden öğrenmiştir. Bu bilgi, ilk insan Hz. Âdem’e öğretildiği şekliyle değişikliğe uğramaksızın kıyamete kadar devam edecektir. Allah’ın kanunu böyledir. Onun sünnetinde değişiklik yoktur. O’nun sünnetiyle bilgilenip hayatını ona göre tanzim eden müminin gönlü ve ufku gül bahçesi dir.
İnsanlığı mutsuzluğa sevk eden, yaşam felsefesini şekillendiren, onu huzur sarayından çıkartıp elem çamuruna sürükleyen, eylem ve düşüncelerini işe yaramaz hâle getiren ise Allah’ın ayetlerini hakkıyla anlayamama ve buna dayalı isabetsiz yorumlardır.
Yukarıdaki ayetler, her okuyucunun hiçbir yorum ve tefsire ihtiyaç duymadan kolayca anlayacağı açık ifadelere sahiptir. Allah bir insan yaratacağını haber veriyor. İnsanın hangi maddeden yaratılacağı, hangi aşamalardan geçeceği ise diğer ayetlerde yine çok açık ve anlaşılır bir şekilde izah edilmiştir. Her evreyle ilgili ayetler ayrı ayrı incelendiğinde; insanın yaratılışı ve yaratılış hikmetleri benliğimizde yerini bulmuş olur. Dünyadaki konumumuzu, bireysel farkındalığımızı ve toplumsal sorumluluğumuzu huzur içinde algılamış oluruz. O hâlde, yaratılış hakkında ilk gelen ayetlerden sonra gelen ikinci HABERE bakalım.
İKİNCİ HABER
Bakara Suresi; 30-33. ayetlerdir.
وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ
<<Hani Rabbin meleklere “Ben yeryüzünde bir halife yapacağım” demişti. Onlar: “Biz seni övgü ile tesbih eder ve senin kudsiyetini zikrederken, orada fesat çıkaracak ve kan dökecek birini mi çoğaltacaksın,( halife yapacaksın)?” dediler. Allah: “Şüphe yok ki ben sizin bilmediklerinizi bilirim” buyurdu.>>Bakara; 30
<<Allah, Âdem’e eşyayı isimlendirmeyi ve isimlerin tamamını öğretti. Sonra da onları meleklere gösterip, “Haydi, doğru söylüyorsanız bunların isimlerini bana haber verin” buyurdu.>>Bakara; 31
<<Melekler: “Seni tesbih eder ve her türlü noksanlıktan tenzih ederiz. Senin öğrettiğinden başka hiçbir bilgimiz yoktur. Elbette her şeyi hakkıyla bilen, her hükmü ve işi hikmetli olan sensin” dediler.>>Bakara; 32
<<Allah: “Ey Âdem, bunların isimlerini onlara söyle” dedi. Âdem isimleri onlara bildirince Hak Teâlâ: “Size, yerlerin ve göklerin gaybını ben bilirim, ayrıca sizin açıkladığınızı da gizlediğinizi de bilirim dememiş miydim?” buyurdu.>>Bakara; 33
Allah-u Teâlâ'nın melekler üzerinden ilk insanı nasıl yarattığını, bu yaratılışın maddi şekil ve evrelerini, yaratılış tamamlandığında insanın nasıl çoğaltılıp yeryüzüne dağıtıldığını, yaşam denen olgunun özünü bize açıklayan bu ayetlerle haber vermektedir.
Kur’an’ın ifadesiyle bize sunulan bu bilgileri en isabetli şekliyle kavrayabilmemiz için; ayetlerde geçen ve ilahi programın tümünü kapsayan şu iki anahtar kelimenin (HALAKA ve HAİFE); neler ifade ettiğini, hangi anlamları içinde barındırdığını, meleklerin anladığı şekliyle ortaya koymamız gerekir.
Ayetleri aslına uygun olarak kavrayabilmek ve özüne hakkıyla vakıf olabilmek; bu iki kelimeyi gerçek anlamıyla bilmemiz ve düşünce dünyamıza hâkim kılmamızla mümkündür. Bu iki kelimenin (yaratma ve halife) tahlilini doğru ve isabetli yapabilirsek, yaratılışın mahiyeti, hikmeti, mucize ifadelerin ilk andan itibaren kıyamete kadar geçecek süreçte nelerden bahsettiği, yaratılışın nasıl gerçekleştiği anlatımı açıkça ortaya çıkacaktır. Buyurun, beraber inceleyelim.
YARATILIŞIN İLK ANAHTAR KELİMESİ:
انى خالق بشرامن صلصال
HALAKA = YARATMA… KELİMESİ;
خلق= Yaratmak. Allah, meleklere bir insan yaratacağım diyor. İnsanlığın Allah tarafından yaratılmaya başlamadan önceki ilk başlangıç noktası burasıdır. İnsanın yaratılma programının meleklere haber verilme anı. Melekler teslimiyette.
-
- Yaratma kelimesinin anlam ve içeriğini melekler anlıyorlar, biliyorlar. Ne olacağını kavramış durumdalar. Yaratılacak insanın nasıl bir şey olduğunu hemen özümsediler.
- Nasıl mı bildiler? Çünkü halaka kelimesinin her harfinin içinde bir nevi insanın özü yapılandırılmıştır.
- Melekler; Allah-u Teâlâ'nın kullandığı halaka kelimesinin özü, çözümü ve içeriğini bildiklerinden yaratılacak insanı hemen kavradılar. Zaten dünyada yaratılan diğer canlı varlıklar da vardı.
Nasıl anlayabildiklerini şöyle izah edelim: Kâinatın dilini Allah seslerle oluşturmuştur. Tabiatta her şey seslerle konuşur. Denizin, rüzgârın, dağların, kuşların, kurtların dili hep ses iledir. İlk insan da seslerle konuşmuştur. Sesler harflerle ifadeye dönüşür. Seslerin taklit edilmesiyle başlayan tek sesten, tek heceli (harfli) ifadeler doğup anlam kazanmıştır. Tıpkı çocukların eşyayı tanımaya başlayınca, eşyanın çıkardığı sesi taklit ederek ona isim vermesi gibi. Tek heceli seslerden ise, insanın gelişmesiyle ikili, üçlü ve çok heceli kelimeler türemiştir.
Tabiattan ayrışan ve kendisine konuşma kabiliyeti üstünlüğü verilen, konuşma melekesi bahşedilen insan; kelimelerle dünya bahçesine harikalar sunmaya başlar. Konuşma kabiliyetini çeşitlendirdiği dillerle edebi söyleşilerin zirvesine taşıyan, Şarkılarla, şiirlerle, zikirlerle Meleklere boyun eğdiren Ademin nesli; ALLAH ADEME EN GÜZEL İSİMLERİ ÖĞRETTİ ayetinin tezahürü olarak çok sesli hece ve kelimelerle yükselişine devam etmektedir. Günümüz dünyasında; unutulmaya yüz tutmuş İLKSEL DİLLERİ tek sesle (harflerle) konuşan ve dünyanın her yerine serpiştirilmiş olarak yaşayan bir toplumun bulunması, On milyonlarca insanın hala tek sesli harflerle konuşuyor olması; İnsanlığın ilk ortak diline ulaşma ve Arapça olarak insanlığa gönderilen Kuran Ayetlerine vakıf olma bakımından MEVLAMIZIN en büyük nimetlerinden biridir.
İşte meleklerin halaka kelimesini anlayabilmelerinin sebebi, tek sesli harflerin ne anlama geldiğini bilmelerindendir. Halaka kelimesini, tek seslilik üzerinden yani insanın ilk konuşması üzerinden incelemeye devam edelim:
1- خلق = Halaka = Yaratma (üç seslilik hâli )
a- خ = Xh:/ H’e, H’i = Örgü, ör (dantel gibi), dokuma, ilmik atma
Xh, H’e = ÖR
Hağe = Örgü, örülmüş. Yaratılma örgüsü (DNA)
b- ل = Le, Lı, Xlı = Şekillendirme, çizme, boyama, kan ve et anlamları
c- ق = Ka, k'e = Beden, ceset, mezar ,iskelet
انى خالق بشرا من صلصال “Ben bir beşer (insan) yaratacağım.”
“BEN BİR BEŞER (İNSAN) YARATACAĞIM
İşte Allah-u Teâlâ'nın meleklere verdiği ilk haber. Melekler ne olacağını ve bir varlığın daha yaratılacağını anlıyorlar. Nasıl anladıkları "HALAKA" sözünde ÖRÜLÜ. Melekler, Allah’ın "BEŞER" ismi verdiği bir varlığın meydana geleceğini anlıyorlar. Amma o varlık hakkında detaylı bilgi sahibi değiller. Hatta hiçbir bilgileri yok. Ne zaman ki ayetler devam ediyor, Allah’ın bildirmesi gerçekleştikçe, melekler de insanın neden ve nasıl yaratılacağını öğreniyorlar. Meleklerde Allah’ın bildirdiğinden öte hiçbir bilgi yoktur. Bedensel yaratma ve tanıtma "HALAKA" ayetinde tamamlanınca; Allah şöyle buyuruyor:
فاذا سويته ونفخت فيه من روحي فقعوا له ساجدين فسجدوا الملئكة كلهم اجمعون الا ابليس
"Onu düzenleyip içine ruhumdan üflediğim zaman, onun için hemen saygı ile eğilin, demişti."
"Bunun üzerine bütün melekler hep birlikte secdeye kapandılar. O İblis, secde edenlerle beraber olmadı."
İnsan bedenen yaratıldı. Allah ona ruhundan üfledi, melekler de onu olduğu gibi tasdik ettiler. İnsan henüz bir beden ve Allah’ın ruhundan üflenmiş, saf ve yalın hâlde bir varlıktır. Bu aşamaya kadar insanın yaratılış evrelerini ve hangi maddelerden yaratıldığını Allah-u Teâlâ Kur’an ayetleriyle bize bildirmektedir. Bu ayetlerle ilgili bilgilerin her biri ayrıca derinlemesine incelenmelidir.
İnsanın yaratılışıyla ilgili nâzil olan ilk ayet budur. Bu ayetin geçtiği Hicr Suresi, İslam’ın 4. yılında gelmiştir. Şimdi insanın yaratılışının ikinci merhalesine bakalım.
İkinci anahtar kelimeye geçmeden önce, burada meleklerin insanın yaratılışı hususunda hiçbir ifadede bulunmadan (hiçbir söz söylemeden) secde etmelerini, İblis’in itiraz ve kibirli davranışını hatırda tutalım.
YARATILIŞIN İKİNCİ ANAHTAR KELİMESİ;
خليفة = HALİFE.
“ BEN YERYÜZÜNDE BİR HALİFE YAPACAĞIM”
“İNSANI DOĞUMLA ÇOĞALACAK BİR SİSTEM HÂLİNE GETİRECEĞİM”
= HALİFE =
Bakara Suresi / 30–33. Ayetler
واذ قال ربك للملئكة انى جاعل فى الارض خليفة قالوا اتجعل فيها من يفسد فيها ويسفك الدماء ونحن نسبح بحمدك ونقدس لك قال انى اعلم ما لا تعل
وعلم ادم الاسماء كلها ثم عرضهم على الملئكة فقال انبئونى باسماء هؤلاء ان كنتم صادقين
قالوا سبحانك لا علم لنا الا ما علمتنا انك انت العليم الحكيمقال يا ادم انبئهم باسمائهم فلما انباهم باسمائهم قال ألم أقل لكم انى اعلم غيب السماوات والارض واعلم ما تبدون وما كنتم تكتمون
“Rabbin meleklere: ‘Ben yeryüzünde (insanı) bir halife yapacağım.’ demişti. Onlar: ‘Biz seni övgü ile tesbih ederken ve senin kutsiyetini zikrederken, orada fesat çıkaracak ve kan dökecek birini mi yaratacaksın?’ dediler. Allah: ‘Şüphe yok ki ben sizin bilmediklerinizi bilirim.’ buyurdu.”
“Allah Âdem’e isimlerin tamamını öğretti. Sonra da onları meleklere gösterip: ‘Haydi doğru söylüyorsanız bunların isimlerini bana haber verin.’ buyurdu.”
“Melekler: ‘Seni tesbih ve her türlü noksanlıktan tenzih ederiz. Senin öğrettiğinden başka hiçbir bilgimiz yoktur. Elbette her şeyi hakkıyla bilen, her hükmü ve işi sağlam olan sensin.’ dediler.”
“Allah: ‘Ey Âdem! Bunların isimlerini onlara söyle.’ dedi. Âdem isimleri onlara bildirince, Hak Teâlâ: ‘Size yerlerin ve göklerin gaybını ben bilirim; ayrıca sizin açıkladığınızı da, gizlediğinizi de bilirim, dememiş miydim?’ buyurdu.”
خليفة = HALİFETEN;
İlk insandan bugüne kadar halife kelimesine çekemeyeceği kadar ağır ve değişik anlamlar yüklenmiştir. Allah-u Teâlâ’nın meleklere hitabında kullandığı, Hz. Âdem’den itibaren insanlığın tereddütsüz anlayıp kabullendiği halife kelimesine, yaratıcıya kul olma özelliğini kaybedenler, tarihin akışı içinde insanları köleleştirmek için gerçek olmayan anlamları bulup istedikleri gibi yüklemişlerdir.
Bu durum iyiliğin çökmesine, kötülüğün her tarafa yayılıp hâkim olmasına sebebiyet vermiştir. Şeytan, firavunların zalim düzeni için Allah’ın emrettiği her emri, her kelimeyi çarpıtmaya devam etmektedir. Bu çarpık tanımlama neticesinde insanlığın Allah’tan başkasına tapınma seremonileri yeryüzünü kaplamış durumdadır. Şeytan başarılı görünüyor. Biz halife kelimesini incelemeye ve ayette geçen emri anlamaya çalışalım.
2- خليفة = HALİFE :
a- خ = (H’e, H’i, Xh) = Ör, örgü, örmek, dokuma Hağe = Örmek. örgü, dantel,Örülmüş, yaratılış örgüsü DNA
b- ل = (Le, lı, xli) = Et, kan, boyama, şekil verme
c- ف = (Fe, föö) = Düşmek, sürmek, deri, deriyle kaplı olmak
d-ليف = L+F, Xlfe, = Doğur, doğum yap. (Emir kipi) = lef, xlayf = Gebe. yaşam, hayat bulma, yaşama xL+F+N = hlfen =Hamile,
HALİFETEN = DOĞUM YAPARAK ÇOĞALAN VARLIK
“Halife yapacağım” demek, onu doğumla çoğaltıp birbirinin ardından getirmek suretiyle halife (birbirinin devamı) yapacağım demektir. Bedenen yaratılan, ruh üflenen insan, artık çoğalan, neslini devam ettiren bir varlık olma aşamasına geçmektedir.
Allah meleklere: “Yarattığım bu beşeri birbirinin ardılı olacak şekilde yapacağım; onlar doğumla çoğalacaklar” dediğinde, melekler yaratılmış olan ve kendisine yaratıldığında secde ettikleri insan varlığına verilen yeni özelliğinden dolayı: “Kan dökecek, fesat çıkaracak birini mi yaratacaksın?” dediler.
Melekler insanın bu özelliğe sahip olacağını NEREDEN bildiler? Çünkü halife sözünün içeriğinde yaratılan insanın kanlı, canlı mahiyette biri olacağı örülmüştü. Çünkü halife kelimesinin söz dizimi bu anlamı veriyordu. Anlaşılması onlar için zor değildi. Allah onlara ve insanlara anlamayacakları bir dille hitap etmez. Ayetlerini açıkça beyan eder. Seslerden öte anlamlar ve hikmetler ise Allah’a aittir. Bu sebeple melekler, Allah’ın kelimelerle bildirdiğini bildiler. Daha fazlasını ve bildirmediklerini asla bilemezler. Gaybı ancak Allah bilir.
İnsan artık Allah’ın iradesi altında ve onun takdiri doğrultusunda diğer varlıklardan farklı olarak akletme, düşünme ve kelimelerle isimlendirme yolunda ilahi öğreti ile yaşam yoluna sevk edilmiştir. Allah’ın öğretimine tâbi bu varlık, hayatiyetini geliştirmek üzere cennete eşi ile beraber yerleştirilmiştir.
Bedensel (biyolojik) olarak yaratılan beşer, üflenen ilahi ruhla canlanmış, doğumla çoğalacağı (halife kılınacağı) haberiyle Âdem ismiyle cennete konmuştur. Bu evrelerin her biri, yazımızda verdiğimiz ayetlerin birebir anlatımıdır. Allah bize, bizi nasıl yarattığını en detaylı şekilde bildirmektedir.
Âdem (a.s.) cennette. HAYAT dediğimiz serüven, Âdem ile Havva’dan oluşan iki kişiyle cennette başlamıştır. Ancak henüz olgunluğa ermemiş iki eş. Belirli bir müddet daha geçmesi takdir edildi ki Allah “Birbirinize şecere yapmayın” (birbirinize dokunmayın) diye talimat veriyor.
Hz. Âdem ile Hz. Havva’nın cennette neler yaşadığını, yapıp ettikleri eylemlerden dolayı neler olduğunu öğrenmek isteyen okurlarımız “Kur’anda Hz Adem ve Cennet halleri ” başlıklı yazımızdan okuyabilirler.
Halife kelimesi ile ilgili yazımızı; Kur’an-ı Kerim’de geçen diğer ayetlerle beraber inceleyip daha geniş bilgi sunma niyetimizin gerçekleşmesi ve müminlerin gönlüne mutmain olacakları bir anlayışla yerleşmesi dileğiyle burada sonlandırıyoruz. İsabet edip doğru yolda ilerliyor isek şükürler olsun. Yanıldıysak ya Rabbi, bizi doğru yola ilet.
Bütün gayemiz SENİN HİTABINI hakkıyla anlamamız içindir.
20 Nisan 2025
Ahmet TÜRKOĞLU
Comments powered by CComment