BAKARA SURESİ 158. AYET

                                                                               " HİTTE "

                                                                  ÖZGÜRLÜK MANİFESTOSU

                                                                                       Giriş

             Kur’an’ın Bakara Suresi 58. ayeti, ilk bakışta basit bir emir cümlesi gibi görünür: “Kapıdan secde ederek girin ve ‘Hitte’ deyin.” Ancak ayetin içinde barındırdığı kelimeler, yalnızca bir tarihsel olayın değil, insanın içsel dönüşümünün, özgürleşme arzusunun ve Allah’la olan bilinçli bağının derin bir anlatımıdır. Bu makalede, özellikle “secde” ve “hitte” kelimeleri Arapça ve Adığabzenin sunduğu ilksel seslerle çözümlemeye tabi tutulacak ve ayetin hem bireysel hem kolektif düzlemde taşıdığı mesajlar irdelenecektir.

            Bu makalede; Ayetin işaret ettiği Yahudilerin toplumsal yapılandırılması ve sosyolojik gelişimleri yönünden incelenmesi ve günümüze yansımaları tarihi tefsircilerimize bırakılmıştır. Kuranda ilahi mesajlar bir konuyu insanlığa sunarken, anlatım bütün yönleriyle KELİMELERİN İÇİNE  nakşedilmiştir. Suyun içine bal karıştırılması misali bütün bir konunun bir kelimenin içinde ifade edilmesi, bir hadisenin bir kelimenin içine sığdırılması, kuranın bir mucizesidir. Kurandaki KELİMELERİN mucizevi anlamlarını algılamaya çalışarak Ayetlerin derin anlamlarına ulaşmak, ilahi mesajı ruhuna uygun olarak anlamak yegane arzumuzdur. Bu çalışmada tek hedef ve gayemiz Rabbimizin emirlerini hakkıyla anlamaktır. Bu anlayış ve amaç ile buyurun bakara suresi 158.ayeti inceleyelim.

           Ayetlerdeki kelimelerle ilgili yaptığımız çıkarım ve yorumlar; günümüzde yaşayan milyonlarca insanın günlük yaşamlarında aktif olarak kullandıkları kelimeler ve anlamlardır. Kuran Arapça nazil olmuştur. İnsanlığın İlksel dilinin devamıdır. Karşılığı olmayan hayali anlam ve yorum yapmaktan ALLAH'A sığınır, YÜCE MEVLADAN yardım niyaz ederim.  

                                                         Yeni Bir Başlangıç

                                                "Secde Ederek kapıdan Girin"

                                                                    "وَٱدْخُلُواْ ٱلْبَابَ سُجَّدًا"
                                                          “Kapıdan secde ederek girin.”

           Bu ifade, sadece fiziksel bir mekâna girişin değil, aynı zamanda bir bilinç hâline, bir hayat tarzına, bir dönüşüm kapısına adım atmanın ifadesidir. Kapı bir sınırdır; öncesi ile sonrası arasında bir geçiş noktasıdır. Bu geçişin nasıl olması gerektiği ise “secde” kelimesiyle açıklanır.

                                           “Secde Ederek Girmek"   

                                            İçselleştirirmiş Kabul

          Kur’an’daki “سُجَّدًا (sücceden)” kelimesi, genellikle yere kapanmak şeklinde yorumlanır. Ancak Kadim Arapça ve Adığabze dilinde bu ses öbeği, şu şekilde çözümlenebilir:

• S = ben

• Cı = şimdi

• Se = içtenlik, ruhsal kabullenme

• De = kabul etme, onaylama

      Bu yapı bize “Ben şimdi kalpten kabul ediyorum” anlamını sunar. Yani secde, bir bedensel eğilişten çok daha ötedir; insanın kendisini Allah’a teslim ettiği, içsel bir evet dediği ruhsal bir teslimiyet duruşudur. Kuran Ayetlerinde ifade edilen SECDE kelimesinin anlamını bu anlayışla kabullenmek gerekir. Önce imani kabul ve eğilerek yere kapanma, SECDENİN anlamı budur. KABULLENME VE İMAN ETME secdenin ruhu ve özüdür. 

                                    Ayetin devamında şöyle buyrulur:

                                                                     "وَقُولُواْ حِطَّةٌۭ نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطَـٰيَـٰكُمْ"

                                                    “Ve ‘Hitte’ deyin ki, hatalarınızı bağışlayalım.”

                                                              "HİTTE DEYİN"

                                                           ÖZGÜRLÜK TALEBİ

                                                   Ayetin anlam huzuruna teslim olalım mı?

     1- ARAPÇA HİTTENİN ANLAMI:

      .Hitte, Arapça “حَطَّ” kökünden türemiştir.

• Anlamı: indirmek, yükü boşaltmak, günahı hafifletmek.

• Yani "Yükümüzü indir Allah’ım, bizi bağışla" demektir.

     Ancak bu kelimeyi Kadim Arapça ve Adığabze üzerinden yorumladığımızda daha derin bir boyut açılır:

  2- Hitte, ADIĞABZE ÇÖZÜMLEMESİ

🔸 Anlam Katmanı:

 1 – T'ate fiili:

• Hayvanın ipini çözmek, serbest bırakmak, bağlarından kurtulma.

• Yani zorla tutulanın özgür bırakılması.

• Yol açma, akışkanlık sağlama, boşlukları doldurma,

🔸 Anlam Katmanı

 2 – Hİ ve TI kökleri:

• HA- Hİ = götürmek, özgür bırakmak

• TI = toprağı kazmak, emek vermek

• TA'TE= Çözmek, Salmak,
• YAT'E=toprak
• HİTTE= Hİ + T'ATE : Götür ve sal, bırak, çöz
• HİTTE = Özgürlüğe kavuş ve esaretten kurtul. 

                                                                    << "HITTE" DEYİN >>

                                                             Bu sesler bize şu mesajı verir:

“Özgürlüğümü istiyorum. Bu özgürlük için bedel ödemeye, çalışmaya, içsel dönüşüm yaşamaya hazırım.” Ayette ifade edilen HITTE DEYİNİZ emrinin anlamı budur. Bir şehir medeniyeti kurmanın en önemli ve ilk şartı secde etmek ve Hıtte demektir. Yukarda geçtiği anlamda.

                                                         Duygusal ve Bireysel Düzlem:

         Bu ayet, sadece İsrail oğullarına söylenmiş tarihsel bir çağrı değildir. Bugün her bir insan için şu anlama gelir: “Hayatının karanlık döneminden çıkarken, Secde ederek (sadece yere kapanma değil) kalpten teslimiyetle giriş yap. Ve (yalnızca affedilmek değil) özgürlüğünü iste. İçindeki zincirleri çöz, yüreğini aydınlığa çıkar.”

Bu yönüyle “Hitte” kelimesi bir özgürlük manifestosudur. İçimizdeki bağımlılıklardan, korkulardan, alışkanlıklardan, geçmişin yükünden sıyrılma talebidir. Bu talep edilmeden, gerçek bir bağışlanma da gelmez.

                                                 Kolektif Düzlem: Özgür Toplumun İnşası

                                                              Ayetin sonunda şöyle denir:

                                                               "وَسَنَزِيدُ ٱلْمُحْسِنِينَ"
                                          “İyilik yapanlara daha fazlasını vereceğiz.”

                                       Burada mükâfat sadece bireysel değildir. Eğer bir topluluk:

• Secdeyle girerse (yani içtenlikle yönelirse),

• Hitte derse (özgürlüğünü talep ederse),

O zaman Allah topluca bağışlar, daha da ötesi, onları “muhsinler” kılar, yani iyiliği yerleşik davranış haline getiren bir toplum haline getirir.

Bu da gösteriyor ki “secde” ve “hitte” sadece dua değil, bir AHLAKİ DEVRİMDİR.

                                              Hitap Değil, Talep

                           Bakara 58. ayet, yüzeyde bir emir gibi dursa da, derin yapısında bir çağrı taşır:

• Girin ama içtenlikle

• Deyin ama bilinçle

• Talep edin ama çabayla

Ve o zaman:

• Yük iner

• Bağış gelir

• Özgürlük başlar

✨                                                          SONUÇ:

           "Secde ederek girin ve ‘Hitte’ deyin” ifadesi, Allah’ın bize sunduğu bir içsel devrim fırsatıdır. Bu ifade, pasif bir tövbenin değil, bilinçli bir özgürlük hareketinin başlangıcıdır. İçimizde ne kadar zincir varsa, bu kelimeyle hepsi çözülmeye başlar.

“Ben şimdi, içtenlikle teslim oluyor ve özgürlüğümü istiyorum.” DEYİNİZ.
Bu ayetin asıl mesajı, belki de işte budur.                                   

                                                                                                       Ahmet TÜRKOĞLU

                                                                                                            08.07.2025